Martonoš i Mali Pesak

Martonoš 

Danas selo Martonoš, do 1960. godine zasebna opština, je naselje sa dugom i zanimljivom istorijom.  U pisanim dokumentima se prvi put spominje 1237. godine u vezi sa jednim manastirom po imenu Mortinus koji je nakon tatarske najezde obnovljen. Prilikom obilaska jednog vlastelinskog poseda 1335. godine se spominju plemići iz Martonoša, na primer Bekuš, sin Lerinca od Martonoša i Pesćenji Ištvan de Martonoš, a spominje se i u junačkim pesmama o borbi protiv Turaka poznatog mađarskog pesnika-hroničara, Tinodi Lantoš Šebešćena.  Poznati turski putopisac Evlija Čelebi ovako piše o mestu: „Tvrđava Martonoša, nazvana po nekadašnjem graditelju je drevno mesto, naši su ga zauzeli 1554. godine. Ima jednog zapovednika i 15 vojnika. Tvrđava je mala i nalazi se pored Tise. Naselje ima 150 mađarskih kuća i jednu crkvu”.

O poreklu naziva Martonoš nema pouzdanih podataka. Po mišljenju nekadašnjeg beležnika sela Kovač Ištvana, izloženom 1864. godine na ovom mestu je živeo jedan ribar po imenu Márton (Martin) na „zlatnom bregu” to jest na onom uzvišenju  na kojem se nalazi današnje selo. Verovatnije je da je ime u vezi sa manastirom Svetog Martina (Szent Márton), ili strmom obalom Tise kod sela koja se na mađarskom jeziku zove „mart”. Martonoš je nekada imao veoma povoljan položaj jer se nalazio direktno na reci Tisi, ali usled promene rečnog korita je ovaj položaj izgubio.

Danas se većina stanovnika  bavi zemljoradnjom, povrtarstvom, gajenjem paprike, luka, krompira i stočarstvom. Zanatstvo ima dugu tradiciju, cehovi su osnovani već 1826. godine. Nadaleko su čuvene martonoške korparske radionice, a pogotovo preduzeća za preradu začinske crvene paprike „Telek“, „SD Martonoš“ i brojni ostali privatni proizvođači koji obrađuju začinsku papriku na tradicionalan način.

 

 

 

Mali Pesak 

Naselje Mali Pesak nastalo je 70–80-tih godina XIX veka, a sastoji se od četiri ulice i više grupa rasutih salaša. Nalazi se na starom kolskom putu Subotica–Kanjiža na kojem se u prošlom veku neposredno odvijao saobraćaj između Martonoša i Subotice. Ovaj put je imao još veću ulogu u XVIII veku kada je povezivao vojni šanac Martonoša, Kanjiže i Subotice.

Na ovom području postoje dve pedološke granice: na zapadu između žutog i crnog peska, a na istoku između žutog peska i livadske crnice. U okolini sela ima i dve humke: Velika humka i Dupla humka koje su bile podignute za označavanje granice feudalnih poseda. Drugi naziv sela je Nesir (Neszür) što je u vezi sa vinogradima i vinogradarstvom koje je ovde zastupljeno.

 

(Izvor: www.kanjiza.rs)

Ribolov 

Turizam
Glavni trg 1, Kanjiža
Tel/Fax: 024/873-249, 024/875-166 lokal 230
Kontakt forma